एजेन्सी – इरानी सरकारी टेलिभिजनले देशका सर्वोच्च नेता आयातोल्लाह अली खामेनीको मृत्यु भएको आधिकारिक रूपमा पुष्टि गरेको छ। अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि गरेको शृङ्खलाबद्ध र भीषण आक्रमणमा परी उनको ज्यान गएको सरकारी प्रसारणमा जनाइएको हो।
सरकारी टेलिभिजनका प्रस्तोताले भावुक हुँदै खामेनीको निधनको घोषणा गरेका थिए। साथै देशभर ४० दिनको राष्ट्रिय शोक लागू गरिएको जानकारी दिइएको छ।
४० जना उच्च अधिकारी मारिएको दाबी
अमेरिकी सञ्चारमाध्यम सीबीएस न्युजका अनुसार उक्त आक्रमणमा इरानका करिब ४० जना उच्च अधिकारीहरू मारिएका छन्। गुप्तचर तथा सैन्य स्रोतलाई उद्धृत गर्दै सर्वोच्च नेता खामेनीसँगै इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कर्प्स (IRGC) का कमाण्डर र इरानका रक्षामन्त्रीसमेत मारिएको दाबी गरिएको छ।
आईआरजीसीसँग सम्बद्ध फार्स न्युज एजेन्सीले ‘जानकार स्रोतहरू’लाई उद्धृत गर्दै खामेनीकी छोरी, ज्वाइँ, नाति र एकजना बुहारीको पनि मृत्यु भएको उल्लेख गरेको छ।
विद्यालयमा आक्रमण, सयौं मारिएको इरानको दाबी
संयुक्त राष्ट्रसंघका लागि इरानका राजदूत अमिर सइद इरावानीले सुरक्षा परिषद्को आकस्मिक बैठकमा अमेरिका र इजरायलले ‘विनाकारण र पूर्वयोजनाबद्ध’ आक्रमण गरेको आरोप लगाएका छन्।
उनले दक्षिणी इरानको मिनाबस्थित एउटा विद्यालयमा भएको विस्फोटमा १०० भन्दा बढी बालबालिका मारिएको दाबी गरे। ‘यो आक्रमण मात्र होइन, यो युद्ध अपराध र मानवता विरोधी अपराध हो,’ इरावानीले भने।
उक्त विद्यालय आईआरजीसीको आधार शिविर नजिकै रहेको बताइएको छ। यद्यपि पश्चिमा देशहरूले विद्यालयमाथिको आक्रमण पुष्टि गरिसकेका छैनन्।
अमेरिका र इजरायलको प्रतिक्रिया
अमेरिकी राष्ट्रपति Donald Trump ले इरानको आणविक कार्यक्रमबारे भएको पछिल्लो वार्ता निष्कर्षविहीन भएपछि सैन्य कारबाही गरिएको बताएका छन्।
सीबीएस न्युजसँगको अन्तर्वार्तामा उनले आक्रमण प्रभावकारी भएको दाबी गर्दै इरान कमजोर बनेपछि अब कूटनीतिक समाधान सहज हुने बताएका छन्।
यता इजरायली रक्षा बल (IDF) ले इरानबाट प्रहार गरिएका दर्जनौं मिसाइलहरू विफल पारिएको जनाएको छ। साथै इरानको पश्चिमी तथा मध्य क्षेत्रमा रहेका ब्यालेस्टिक मिसाइल र वायु रक्षा प्रणालीहरूमा सफल आक्रमण गरिएको दाबी गरेको छ।
अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिक्रिया
संयुक्त राष्ट्रसंघ सुरक्षा परिषद्मा चिनियाँ दूत फु कोङले अमेरिका र इजरायलको आक्रमणप्रति गम्भीर चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। उनले सर्वसाधारणको ज्यान गएको रिपोर्टप्रति ध्यानाकर्षण गराउँदै तत्काल सैन्य कारबाही रोक्न आह्वान गरेका छन्।
नागरिकको सुरक्षा अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको ‘रेड लाइन’ भएको भन्दै चीनले शान्ति प्रवर्द्धनका लागि पहल गर्न तयार रहेको जनाएको छ।
अर्कोतर्फ, सन् १९७९ को इस्लामिक क्रान्तिपछि अमेरिकामा निर्वासित जीवन बिताइरहेका इरानका अन्तिम शाहका छोरा Reza Pahlavi ले खामेनीको मृत्युको स्वागत गरेका छन्। उनले सामाजिक सञ्जालमार्फत ‘इस्लामिक रिपब्लिकको प्रभाव अन्त्यतर्फ उन्मुख भएको’ टिप्पणी गरेका छन्।
क्षेत्रीय असरको आँकलन
विश्लेषकहरूका अनुसार खामेनीको मृत्युले इरानभित्र नेतृत्व संकट उत्पन्न गर्न सक्नेछ। मध्यपूर्व क्षेत्रमा थप तनाव र सैन्य टकरावको जोखिम बढ्ने सम्भावना रहेको छ।
घटनाको पूर्ण विवरण र हताहतीको यकिन तथ्याङ्क आउन बाँकी रहेको छ। विश्व समुदायले संयमता अपनाउन र कूटनीतिक समाधान खोज्न आह्वान गरिरहेको छ।
